Pul kimlərin əlindədir?

2026-cı ilin dünyanın ən varlı açıq LGBTQİ+ları

Həmidə Qiyasbəyli 

LGBTQİ+ gücündən danışarkən müzakirə adətən mədəniyyət ətrafında fırlanır: görünənlik, təmsilçilik, simvolizm. Kapital isə nadir hallarda gündəmə gəlir. Halbuki əsas suallar bunlardır: Pula kim nəzarət edir? Kim onu yığır? Və kuirlik hansı şərtlər altında ifrat sərvətlə uyğunlaşdırılır?

Forbes-in Real-Time Billionaires məlumatlarına, maliyyə və LGBTQİ+ mediası ilə çarpaz yoxlama apararaq, bu məqalə bu gün dünyada ən varlı açıq 10 LGBTQİ+, onların haradan gəldiyini, neçə yaşında olduqlarını, pullarını necə qazandıqlarını və onları yanaşı qoyduqda ortaya çıxan ümumi nümunələri araşdırır.

1. Dünyanın ən varlı açıq LGBTQİ+si təxminən 25,9 milyard dollar sərvəti ilə Peter Thieldir. Almaniyada doğulan, ABŞ-da böyüyən Thiel hazırda 58 yaşındadır və sərvətini PayPal, Palantir və vençur kapital investisiyaları vasitəsilə qazanıb. Onun hekayəsi müasir kapitalizmdə tanış bir modeldir: texnologiyaya erkən giriş, aqressiv genişlənmə və uzunmüddətli mülkiyyət. Thiel 2016-cı ildə artıq əsas güc mərkəzlərindən birinə çevrildikdən sonra kaminq-aut edib.

2. Oxşar məntiq, fərqli sahələrdə olsa da, siyahının yuxarı hissəsindəki digərlərinə də aiddir. İndi 82 yaşında olan David Geffen sərvətini musiqi və kinoda məzmun istehsal etməkdən çox, intellektual mülkiyyətə sahib olmaqla qurub. Geffen Records və DreamWorks ona mədəni təsiri davamlı sərvətə çevirməyə imkan verib. Təxminən 9,2 milyard dollarlıq sərvətini, kaminq-autun ciddi peşə riskləri daşıdığı bir dövrdə, onilliklər ərzində yığıb.

3. 83 yaşlı Barry Diller keçid nəslini təmsil edir. Təxminən 5,4 milyard dollar sərvəti ilə onun uğuru InterActiveCorp, Expedia Group və media konqlomeratları vasitəsilə köhnə media ilə internet iqtisadiyyatı arasında körpü yaradır. Diller seksual oriyentasiyası barədə ictimaiyyətə nisbətən gec danışıb, bu da onun nəslində açıq olmağın çox vaxt təhlükəsizlikdən sonra gəldiyini xatırladır.

4. 68 yaşlı Jon Stryker də təxminən 5,4 milyard dollar sərvətlə siyahıda yer alır. Onun var-dövləti babası tərəfindən yaradılmış Stryker Corporation-dan gəlir. Burada irs açıq rol oynasa da, Stryker-i fərqləndirən bu sərvətlə etdikləridir: Arcus Foundation vasitəsilə LGBTQİ+ hüquqları, reproduktiv ədalət və demokratiya təşəbbüslərinə genişmiqyaslı maliyyə dəstəyi ayırıb.

5 və 6. Dəb də təkrarlanan mövzulardandır. Domenico Dolce (67) və Stefano Gabbana (63) hər biri təxminən 3 milyard dollar sərvətə sahibdir və bu sərvət Dolce & Gabbana-nın qlobal lüks imperiyası üzərində qurulub. Dəb tarixən gey kişilərin görünə bildiyi, lakin mütləq təhlükəsiz olmadığı  azsaylı sahələrdən biri olub və burada böyük miqyasda kapital toplamaq mümkün idi.

7. Siyahıdakı azsaylı ABŞ-dan kənar fiqurlardan biri Stein Erik Hagen-dir. 69 yaşlı norveçli milyarder təxminən 2,6 milyard dollar sərvətə malikdir və biseksual olduğunu açıq şəkildə ifadə edir. O, sərvətini Orkla adlı iri istehlak malları konqlomeratı vasitəsilə qazanıb. Onun mövcudluğu bir reallığı üzə çıxarır: Şimali və Qərbi Avropa açıq kuir elitalar üçün struktur baxımından dünyanın əksər hissələrinə nisbətən daha əlverişli olub.

8. Burada həm də azsaylı açıq trans milyarderlərdən biri olan Jennifer Pritzker var. 75 yaşında, təxminən 2,5 milyard dollar sərvəti ilə o, ən çox Hyatt Hotels ilə tanınan güclü Pritzker ailəsindən gəlir. Onun hekayəsi trans marginalizasiyası ilə bağlı dominant narrativləri mürəkkəbləşdirir, onların yanlış olduğu üçün deyil, sərvət və ailə kapitalının görünənliyin risklərini köklü şəkildə dəyişə bildiyi üçün.

9. 65 yaşlı Tim Cook fərqli bir səbəbdən seçilir. Siyahıdakı bir çoxlarından fərqli olaraq o, nə qurucudur, nə də varis. Təxminən 2,5 milyard dollar sərvəti Apple şirkətinin CEO-su kimi aldığı icraçı maaşları və səhmlərdən qaynaqlanır. Cook-un yolu göstərir ki, xüsusilə Big Tech sahəsində peşəkar menecment də quruculuq olmadan böyük şəxsi sərvət yarada bilər. O, eyni zamanda mühafizəkar korporativ mühitlərdə açıq gey liderliyin daha yeni modelini təmsil edir.

10. İlk onluğu Tom Ford tamamlayır. 64 yaşlı Ford-un sərvəti dəb brendini satdıqdan sonra kəskin artıb. Təxminən 2,2 milyard dollar sərvəti şəxsi brendinqin, mülkiyyətin və strateji çıxışların gücünü göstərir. Onun nümunəsi göstərir ki, uyğun şərtlər daxilində kuirlik lüks estetikaya inteqrasiya edilə və hətta kommersiya baxımından təriflənə bilər.

Bu nümunələr bizə nə deyir?

Bir neçə əsas məqam önə çıxır.

Birincisi, yaş. Siyahıdakıların demək olar hamısı 60 yaşdan yuxarıdır. İfrat sərvət zaman tələb edir və tarixən LGBTQİ+lar üçün açıq olma hissi də çox vaxt yalnız zamanla mümkün olub.

İkincisi, coğrafiya. Siyahı əsasən ABŞ və Qərbi Avropa mərkəzlidir. Forbes tərəfindən monitorinq edilən Qlobal Cənubdan açıq LGBTQİ+ milyarderlər yoxdur. Bu da görünənlik, izolyasiya və qlobal bərabərsizliklə bağlı narahat suallar doğurur.

Üçüncüsü, sərvətə aparan yollar. Texnologiya, maliyyə, lüks brendlər, irs və media dominantdır. Əmək tutumlu və ya hasilat sənayelərindən çıxan açıq kuir milyarderlər yoxdur.

Nəhayət, kimlərin olmadığı da kimlərin olduğundan az önəmli deyil. Transların daha geniş təmsili, lezbiyanlar və ağdərili olmayan kuir şəxslər bu səviyyədə sərvətdə dramatik şəkildə az təmsil olunurlar.

Sərvət kuir həmrəyliyi demək deyil

Dünyanın ən varlı açıq LGBTQİ+larının siyasi mövqeləri kuir görünənliyinin yuxarıda avtomatik sosial tərəqqi demək olduğu fikrini ciddi şəkildə sarsıdır. Reallıqda onların siyasəti ortaq seksual və ya gender kimliyindən daha çox sinfi maraqlarla formalaşır.

Vahid bir “kuir elita siyasəti” yoxdur. Peter Thiel kimi fiqurlar göstərir ki, kuirlik sağçı, avtoritar və antidemokratik gündəmlərlə yanaşı mövcud ola və hətta onları legitimləşdirə bilər. Açıq gey olmasına baxmayaraq, Thiel millətçi namizədləri maliyyələşdirib, nəzarət və hərbi texnologiyalara böyük sərmayələr yatırıb və bu, bir çox LGBTQİ+ hərəkatlarının mövqeyi ilə birbaşa ziddiyyət təşkil edir.

Spektrin digər ucunda Jon Stryker dayanır. Onun sərvəti açıq şəkildə struktur dəyişikliklərinə yönəlmiş progressiv məqsədlərlə əlaqəlidir. LGBTQİ+ hüquqları, reproduktiv ədalət və demokratiya təşəbbüslərinə uzunmüddətli dəstəyi onu simvolik inklüzivlikdən kənara çıxan nadir nümunələrdən birinə çevirir.

Digərlərinin çoxu geniş bir “orta zona”da yer alır. David Geffen, Barry Diller, Tim Cook və Tom Ford kimi media və moda fiqurları LGBTQİ+ görünənliyini və vətəndaş hüquqlarını dəstəkləyən, lakin iqtisadi bərabərsizlik və yenidən bölüşdürmə suallarından əsasən uzaq qalan korporativ liberalizmi təmsil edirlər. Onların siyasəti sistemli transformasiyadan çox institusional sabitliyi üstün tutur.

Stein Erik Hagen kimi Avropa biznes elitaları siyasi fəallıq olmadan şəxsi açıqlıq modelini göstərir. Jennifer Pritzkerisə narrativləri daha da mürəkkəbləşdirir: trans görünənliyi hərbi və mühafizəkar institusional uyğunlaşma ilə birləşdirir, baxmayaraq ki, illər ərzində siyasi mövqelərində müəyyən dəyişikliklər müşahidə olunub.

Bəlkə də ən çox düşündürən nümunələr Domenico Dolce və Stefano Gabbanadır. Onların eyni-cinsli valideynliyə açıq şəkildə qarşı olmaları narahat bir həqiqəti üzə çıxarır: gey olmaq avtomatik olaraq kuir azadlığını dəstəkləmək demək deyil.

Bu nümunələr birlikdə aydın bir mənzərə yaradır. İfrat sərvət fərdləri ayrı-seçkilikdən qoruya bilər, lakin eyni zamanda bərabərsizliyi davam etdirən güc strukturları ilə uzlaşdırır. Zirvədə görünürlük şəxsi uğurun göstəricisi ola bilər, amma onu kollektiv tərəqqi ilə səhv salmaq olmaz.

Powered by Froala Editor