Ey azərbaycanlı lezbiyanlar — sizi görürəm

Həyatım indi yaxşıdır — hətta deyərdim ki, çox yaxşıdır. Bu həftə lezbiyan görünürlük həftəsi idi və Amsterdam şəhəri bunu qeyd edirdi: lezbiyan yönümlü gecələr, icma görüşləri, sənət tədbirləri və queer qadınların həyatını və mübarizəsini göstərən sərgilər.

Mən də indi sevgilimlə birlikdə burada yaşayıram və ilk dəfədir ki, kimliyimin göründüyünü və bunun mənə təhlükə yaratmadığını hiss edirəm. Əslən Baku şəhərindənəm və ailəmə heç vaxt açılmamışam. Düzünü desəm, 29 il ərzində həqiqəti onlara demək istiqamətində demək olar ki, heç bir addım atmamışam. Tez-tez ailə toyları və tədbirlər üçün Bakıya gedirəm, və “xalalarım” — heç də susqun olmayan o məşhur qadınlar — məndən həmişə soruşur: “Bəs sən nə vaxt evlənirsən?” Mən də həmişə eyni cavabı verirəm: “Qismət olanda.” Bu cavab kifayət qədər yayındırıcıdır ki, içimdə gizlətdiyim həqiqəti deməyim: “Sizin qəbul edə biləcəyiniz bir evlilik olmayacaq mənimkisi.”

Böyüyərkən mən bilmirdim ki, lezbiyanam. Azərbaycanlı kişilərlə münasibətlərim olub, aşiq olduğumu düşünmüşəm, onlarla yaxınlıqdan da zövq almışam. Bakıda böyüyəndə nə lezbiyan, nə də ümumiyyətlə queer qadınlarla bağlı heç bir nümunə görməmişdim. Yadımdadır, 7-ci sinifdə oxuyanda t.A.T.u. qrupunun solistlərinin lezbiyan olması haqqında qeybət edirdik (spoiler: deyildilər). O vaxt “lezbiyan” sözü mənim üçün qəribə, qadağan olunmuş, hətta ayıb səslənirdi. “Gay” və “lezbiyan” sözləri demək olar ki, işlədilmirdi — əvəzində “goluboy” (mavi) və “rozoviy” (çəhrayı) kimi yarızarafat, yarıtəhqir ifadələr dolaşırdı.

Bir neçə il sonra məktəbdə ən yaxın rəfiqəmlə artıq intim yaxınlıq yaşayırdım. Filmlərdəki kimi idi: öpüşmək, əl-ələ tutmaq, birimiz başqası ilə oturanda qısqanmaq… Amma biz buna heç vaxt ad qoymadıq. Çünki hər ikimiz hələ də kişilərə də maraq göstərirdik və ümumiyyətlə, belə şeylərin adı bizə tanış deyildi. Azərbaycanda heteronormativlik açıqdır, queerlik isə gizli. Mən özümü gec anladığıma görə qınamıram — əksinə, bu mövzunu sistemli şəkildə görünməz edən mühitə görə qınayıram.

Məktəbdə seksual maarifləndirmə demək olar yox idi. 9-cu sinif biologiya kitabında reproduktiv sistemlə b        ağlı bölmə vardı, amma müəllimlərin çoxu kimi bizim müəllim də onu sadəcə “ötürdü”. Əvəzində məktəb qızları akt zalına yığdı və bizə abort əleyhinə təbliğat filmi göstərdi. Cizgi şəklində bir döl, həddindən artıq dramatik səslə anasını inandırmağa çalışırdı ki, onu dünyaya gətirsin. Çox süni və bayağı idi. Amma zalda bəzi qızların ağladığını xatırlayıram.

Sonra Amerikadan gəlmiş müvəqqəti ingilis dili müəlliməmiz oldu. O bizə komikslərdən, memlərdən və hətta seksdən danışdı — bizim kimi qapalı mühitdə böyüyən uşaqlar üçün çox vacib şeylər idi bunlar. Amma o belə, fərqli ailə modellərindən və queer münasibətlərdən danışmadı — bəlkə də çəkinirdi.

İlk dəfə bir qadınla Bakıda yaxınlıq yaşadım. Bəli, qəribə səslənə bilər — elə bil o anda hər şeyi anlamalı idim. Amma anlamadım. 2018-ci ildə Macarıstana köçdüm, qadınlarla münasibətlərim davam etdi, amma özümü bu kimliklə adlandırmaq yenə çətin idi.

İndi 29 yaşım var və Amsterdamda sevgilimlə yaşayıram. Sanki ən cəsarətli, ən kvir xəyallarım gerçəkləşib.

Amma son vaxtlar gələcəyim haqqında düşünəndə qarışıq hisslər keçirirəm. Ailəmin görmək istədiyi “xoşbəxt evlilik” anlayışına uyğun gəlməyəcəyimi bilirəm və bu, içimdə boşluq yaradır. Mənim kimi mühitdən çıxmış bəzi kvir dostlarım deyir: “Sadəcə açıl, birdəfəlik bitsin.” Mən isə tərəddüd edirəm. Azərbaycanlı bir çox qadın kimi mən də hamını razı salmağa çalışaraq böyüdülmüşəm — valideynləri incitməmək, ailəyə ayıb gətirməmək əsas qayda olub.

Digər tərəfdən, gizli qalmaq müəyyən bir təhlükəsizlik hissi verir. İnsanlar tez-tez soruşur: “Açılsan nə olar?” Cavabım sadədir: bilmirəm. Çünki açılıb bunu uğurla yaşayan azərbaycanlı lezbiyan qadınla demək olar ki, qarşılaşmamışam. Ola bilsin varlar — amma bir-birimizi tapa bilmədiyimiz üçün hamı öz mübarizəsində tək qalır.

Bu hekayəni ona görə danışıram ki, azərbaycanlı lezbiyan qadınlar bir-birini tapsın. Gəlin bir icma kimi yaxınlaşaq. Bəlkə hamı üçün görünən olmayaq, amma heç olmasa özümüz bilək ki, varıq — və birlikdə bundan qürur duya bilərik.

Mən öz kimliyini boğmayan, onu yaşamağa cəsarət edən hər bir azərbaycanlı lezbiyan qadınla qürur duyuram.

Ey Azərbaycan lezbiyanları — sizi görürəm. Salamım sizədir!

Powered by Froala Editor