“Rəqəmsal dünyada kimlik” mövzusu

04 fevral 2026-cı il tarixində Bakı Dövlət Universitetinin Psixologiya ixtisası üzrə III kurs tələbəsi Xədicə Əkbərlinin müəllifi olduğu “Ekranın arxasındakı mən: Rəqəmsal dünyada kimliyimizi necə dəyişirik?” adlı yazı dərc olunub. Məqalədə sosial mediada kimliyin qurulması, ideal özünü təqdimetmə və onlayn qarşılıqlı təsirin şəxsiyyətə təsiri elmi ədəbiyyata istinadla təhlil edilir. Mövzu kuirlər üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir, çünki rəqəmsal məkan bir çox LGBTQİ+ gənc üçün həm özünüifadə, həm də icma tapmaq vasitəsidir.

Yazıda kimliyin sabit deyil, davamlı şəkildə formalaşan sosial proses olduğu vurğulanır və simvolik interaksionizm yanaşmasına istinad edilir. Bu çərçivə kuir kimliklərin də sosial qarşılıqlı təsir və təsdiq vasitəsilə qurulduğunu göstərir. Sosial media platformalarında müsbət reaksiyaların davranışın təkrarlanmasını təşviq etməsi, zəif aktivliyin isə özünü yenidən dizayn etməyə səbəb olması qeyd olunur. Bu dinamika kuir gənclər üçün xüsusilə həssasdır. Belə ki, qəbul edilmə narahatlığı, ideal kimlik qurmaq meyli və sosial təsdiq axtarışı onların onlayn görünənliyini formalaşdırır.

Məqalədə sosial medianın rol modelləri vasitəsilə peşə, gender və seksual oriyentasiya kimi sahələrdə şəxsiyyət hissinin inkişafına təsir etdiyi göstərilir. Xüsusilə Instagram və TikTok kimi vizual platformaların müxtəlif idealların daxil edilməsinə təsiri vurğulanır. Bu, kuir gənclər üçün həm müsbət, həm də riskli məkan yaradır. Bir tərəfdən oxşar təcrübəyə malik insanları tapmaq və icmalar qurmaq imkanı mövcuddur, digər tərəfdən isə sosial təsdiq mexanizmləri və ideal obraz təzyiqi kimlik qeyri-müəyyənliyini gücləndirə bilər.

Yazıda “catfishing”, ideal kimlik və onlayn autentiklik böhranı kimi anlayışlara da toxunulur. Bu mövzular kuir kontekstdə əlavə həssaslıq daşıyır, çünki bəzi LGBTQİ+lar təhlükəsizlik və məxfilik səbəbilə rəqəmsal məkanlarda alternativ və ya anonim kimliklərdən istifadə edə bilirlər. Məqalə birbaşa bu aspekti qeyd etməsə də, rəqəmsal anonimlik və kimlik dizaynı ilə bağlı müzakirə kuir mövcudluğun onlayn strategiyalarını anlamaq üçün vacib çərçivə təqdim edir.

Ümumilikdə, yazı sosial medianın kimlik formalaşmasına təsirini akademik yanaşma ilə izah edir və göstərir ki, onlayn kimlik davamlı sosial qarşılıqlı təsirin məhsuludur. Kuirlər üçün əsas məsələ rəqəmsal məkanların yalnız ideal obrazların qurulduğu platforma deyil, həm də təhlükəsiz və qəbul edici icmaların formalaşdığı sosial mühit kimi qalmasıdır. Rəqəmsal özünüifadənin çevikliyi imkanlar yaratsa da, qəbul edilmə narahatlığı və sosial norma təzyiqləri kuir gənclərin kimlik inkişafında mühüm rol oynamağa davam edir.

Powered by Froala Editor